A. M. (04/2016)
L'élicitation se passe au domicile du locuteur, A. M.. La communication est fluide, agréable. Les réponses du locuteur sont précises et rapides. Il développe une aisance à associer un contexte à une phrase donnée.
Les phrases sont données en breton, au locuteur de juger de leur grammaticalité et le cas échéant de leur proposer une correction. Le signe << marque la forme préférée du locuteur.
Les mêmes phrases avaient été soumises à Plougerneau (M-L. B. (01/2016)).
protocole LEIT
Bez/bed
1) a. Bara 'zo. <<
?Bez' zo bara.
Bed z eus bara
Bara az eus.
b. Bed' e ra glav.
Glav a ra. <<
(1) | Glav | ez eus / zo . | ||||||||||||||||
pluie | R est /est | |||||||||||||||||
'Il pleut.' | ||||||||||||||||||
Léonard (Lesneven/Kerlouan), A. M. (04/2016) |
- * Bez' e ra pell amzer.
(1) | Pell | amzer | zo. | / | ? | Pell | amzer | ez eus. | ||||||||||
long | temps | est | long | temps | R est | |||||||||||||
'Cela fait longtemps.' | ||||||||||||||||||
Léonard (Lesneven/Kerlouan), A. M. (04/2016) |
2) a. Bez' omp bet digemeret en eur zal vraz spontuz.
Bet omp bet....
3) a. Bez' omp digemeret en eur zal vraz spontuz.
Digemeret omp en eur zal vraz spontus.
b. Bez' he-deus da vihanna, tri-ugent metr hed ha tregont metr ledander.
b. Bed ez eus da vihanna, tri-ugent metr hed ha tregont metr ledander.
4) * Bed' e prenin eun uriou da va breur warc'hoazh.
Prenañ a rin eun urioù da va breur warc'hoazh.
Eun urioù a brenin da va breur warc'hoazh.
5) * Bez' e prenin eun uriou da va breur warc'hoazh.
6) Lavar din ha dont a ri. <<<
Lavar din ha bed' e teui (pe get).
7) Lavar din ha bez' e teui (pe get).
Lavar din ma teuez.
8) ?Bez 'nevo hennez traou. /
Traoù en deho.
'Il aura des choses'.
temps analytiques
9) Prenet em eus eun uriou da va breur dec'h.
Gouzout mat a ouzon/ran !
? Gouzout a ouzon mat !
Gouzout a ran mat !
Gouzout mat a houezan.
? Gouzout a houezan mat.
10) ? Gouzout a ouien eur mare zo e oa teo ar vamm !
Je savais fut un temps la mère était grosse.
Gouzout a rean eur mare zo e oa teo ar vamm !
Choujal e rean eur mare zo e oa teo ar vamm !
(11) | Kompren | mat | a | ran | an | traoù | ( a | / | * e ) | lavarez. | ||||||||
comprendre | bien | R | fais | le | choses | R1 | / | R4 | dis | |||||||||
'Je comprends bien ce que tu dis.' | ||||||||||||||||||
Léonard (Lesneven/Kerlouan), A. M. (04/2016) |
(12) * Kompren alies a ran an traoù a lavarez.
Alies e komprenan an traoù a lavarez.
Alies e komprenan...
(12) | (* Alies) | Kompren | a | ran | an traoù | a | lavarez. | |||||||||||
souvent | comprendre | R | fais | le choses | R1 | dis | ||||||||||||
'Je comprends (souvent) ce que tu dis.' | ||||||||||||||||||
Léonard (Lesneven/Kerlouan), A. M. (04/2016) |
(12) | Kompren | (* alies) | a ran | an traoù | a | lavarez. | ||||||||||||
comprendre | souvent | R fais | le choses | R1 | dis | |||||||||||||
'Je comprends (souvent) ce que tu dis.' | ||||||||||||||||||
Léonard (Lesneven/Kerlouan), A. M. (04/2016) |
13) Kompren a ran alies an traoù a lavarez.
14) Kompren (mat) a ran (mat) an traoù a lavarez.
(15) … | ha | gouzout mat | a houien | e save | pennadou | flemmus | hag entanet […] | ||||||||||
et | savoir bien | R savais | R montait | textes | piquant | et enflammé | |||||||||||
'… et je savais bien qu'il écrivait des textes mordants et enflammés… ' | |||||||||||||||||
Léonard (Lesneven/Kerlouan), A. M. (04/2016) |
16) ha gouzout mat a rean e save pennadou flemmus hag entanet […]
17) (ha) gouzout mat a ran eo/emañ kousket c'hoazh !
18) Marijo a breno eun uriou da va breur warc'hoazh.
19) Pan erruo ar brini du, dougenet gant an avel gwalarn, * tostaat a reio ar goanv.
Pan erruo ar brini du, dougenet gant an avel gwalarn, ar goanv vo o tostaat.
* Pan ar brini du erruo, dougenet gant an avel gwalarn, ar goanv vo o tostaat.
Pa en em gawo ar brini du, dougenet gant an avel gwalarn, ar goanv vo o tostaat.
(19) | Pan erruo ar brini du, | dougenet gant an avel gwalarn, | * tostaat | a reio | ar goanv. | |||||||||||||
quand1 arrivera le corbeau.x noir | porté avec le vent Nord-Ouest | proch.er | R fera | le hiver | ||||||||||||||
'Quand arriveront les noirs corbeaux poussés par le noroît, l'hiver approchera.' | ||||||||||||||||||
Léonard (Lesneven/Kerlouan), A. M. (04/2016) |
(19) | Pan | (* ar brini du) | erruo | (ar brini du)… | ||||||||||||||
quand1 | le corbeau.x noir | arrivera | le corbeau.x noir | |||||||||||||||
'Quand arriveront les corbeaux noirs … ' | ||||||||||||||||||
Léonard (Lesneven/Kerlouan), A. M. (04/2016) |
(20) An aer e-peus da houzoud ar vicher !
(12) | Anet | eo | ec'h | anavezez | ar vicher. | |||||||||||||
évident | est | R+C | connais | le 1métier | ||||||||||||||
'Ça se voit que tu connais le métier.' | ||||||||||||||||||
Léonard (Lesneven/Kerlouan), A. M. (04/2016) |
N'out ket re gountant !
'Tu sembles pas très content !'
21) Simone a zo eat d'an ospital.
… a zo gwir ! / Gwir eo !
22) Bed ou bez ne signifient pas 'le fait est que … puisque je te dis que … '. Les autres possibilités sont dites sémantiquement équivalentes.
(1) | (Bed') | emaoun | er | ger. | / | Er | ger | emaoun. | ||||||||||
bez | suis | en.le | 1foyer | en.le | 1foyer | suis | ||||||||||||
'Je suis à la maison.' | ||||||||||||||||||
Léonard (Lesneven/Kerlouan), A. M. (04/2016) |
V1
23) Pa'z es da ramañs bezhin, broup ! e vehes spountet gant ul labous. 'Selles dinian ar mean: un neizh dindan, pevar-pemp vi e-barzh a-wechoù!
24) Me a ziskenn an delechoù.
* Diskennan an delechoù.
* Er seuliad, spountet gant un dra bennak, meus bet aon. Diskennan an delechoù...
Er seuliad, spountet gant un dra bennak, meus bet aon. (E) tiskennan an delechoù. Trouz ebet ken.
Lavaret ez eus bet din oa tout da ober adarre. E livan an delechoù. Ur wech all oa d'ober c'hoazh !
25) Pell on diouzh ar bourk. E rankan (* mat) kaout ur velo evit ober wa c'homisionoù.
Kaout a rankan ur velo evit ober wa c'homisionoù.
26) Pell omp diouzh ar bourk. E ranki sur kaout ur velo.
27) E ranki atao kaout ur velo, da vont d'ar bourk.
28) Labouran va zamm douar, hag on skuizh.
E labouran va zamm douar, hag on skuizh.
Bed e labouran va zamm douar, hag on skuizh.
Labourat a ran va zamm douar, hag on skuizh.<<<
* Labourat a labouran va zamm douar, hag on skuizh.
* An amezeien e labourant maread.
An amezeien a laboure maread.
* Maread e laboure an amezeien.
* Re e laboure an amezeien.
29) * Diskennont dac'h ar c'hae.
Tiskennont dac'h ar c'hae.
30) * Diskennan dac'h ar c'hae.
Avel 'zo. (E) tiskennan dac'h ar c'hae, hag emaon er goudor.
Diskenn a ran dac'h ar c'hae.
* Koumprenan.
31) Louedañ a ra buan ar c'hraoñ.
Louedañ a ra dillou ar c'hraoñ.
Louedañ dillou a ra ar c'hraoñ.
'Les noix moisissent vite.'
Dillou e louedont.
* (Barzh e garaj emaint ganin), ha glav 'zo bet). Louedont dillou.
Ar c'hraoñ a loued.
Ar c'hraoñ a zo loued.
Loueda a reont buan ar c'hraoñ.
Loueda a ra buan ar c'hraoñ.
Ar c'hraoñ a goustoum loueda buan.
* Ar c'hraoñ a goustoumont louedañ buan.
redoublement verbal
Pas de redoublement verbal au delà de gouzout a houezan:
* /? Lenn a lennan !
Lenn a ran.
Gouzout a c'houezan lenn.
* Mont a yan d'ar jardrin.
adverbes et effets d'intervention
Ar c'hi a goustoum espress staotaat dirak va zor/dor.
Ar c'hi a staot espress dirak va dor.
Ar c'hi a staot espress bemdez dirak va dor.
Bemdez ar c'hi a staot espress dirak va dor.
Ki va amezogez a deu bemdez da gac'hat war va fleur !
Ki va amezogez a deu bemdez espress da gac'hat war va fleur !
Dont a ra ki va amezogez bemdez espress da gac'hat war va fleur !
Bemdez e teu ki va amezogez espress da gac'haat war va fleur !
(1) | Espress | (* /?bemdez) | e teu | (bemdez) | ki va amezogez | da gac'haat | war va fleur ! | ||||||||||
exprès | chaque.jour | R4 vient | chaque.jour | chien mon2 voisin.e | pour1 chier | sur mon2 fleurs | |||||||||||
'Le chien de ma voisine vient chaque jour exprès faire sur mes fleurs.' | |||||||||||||||||
Lesneven, A. M. (04/2016) |
(1) | (* Espress) | dont a ra | bemdez | ki va amezogez | da gac'haat | war va fleur ! | |||||||||||
exprès | vient R1 fait | chaque.jour | chien mon2 voisin.e | pour1 chier | sur mon2 fleurs | ||||||||||||
'Le chien de ma voisine vient chaque jour exprès faire sur mes fleurs.' | |||||||||||||||||
Lesneven, A. M. (04/2016) |
(1) | (* Espress) | bed e teu | (espress) | ki va amezogez | bemdez | da gac'haat | war va fleur ! | ||||||||||
exprès | être R4 vient | exprès | chien mon2 voisin.e | chaque.jour | pour1 chier | sur mon2 fleurs | |||||||||||
'Le chien de ma voisine vient chaque jour exprès faire sur mes fleurs.' | |||||||||||||||||
Lesneven, A. M. (04/2016) |
Bet eo bet ki va amezogez bemdez espress o kac'hat war va fleur !
Bed e teu ki va amezogez bemdez espress da gac'hat war va fleur !
* /? Bez e teu ki va amezogez bemdez espress da gac'hat war va fleur !
Dont a ra bemdez espress ki va amezogez da gac'hat war va fleur !
Dont a ra ki va amezogez espress bemdez da gac'hat war va fleur !
Dont a ra ki va amezogez da gac'hat war va fleur bemdez espress !
Dont a ra ki va amezogez da gac'hat war va fleur espress bemdez !
Remerciements
Merci à A. M. pour son accueil chaleureux.