Jouitteau (2021)

De Arbres
  • Jouitteau, M. 2021. 'The politeness systems of address, variations across Breton dialects', The Central European Journal of Social Sciences and Humanities (CEJSH), Roczniki Humanistyczne 69:11, 107-127. texte, texte ou texte, DOI 10.18290/rh216911-6s.


ISSN 0035-7707
synthèse en anglais et carte du travail de synthèse sur le tutoiement et vouvoiement à travers les dialectes du breton.


 Abstract
 "This paper provides a synthesis of the various address systems in Breton dialects, and their evolution during the last century. It discusses the available data and provides the elicitation results from recent fieldwork. Three distinct address systems are described: hierarchical T–V (plurals are directed to superiors as a V form), gendered T–V (plurals are directed to women and girls as a V form), and non-dual (the once singular marker noted †2SG is missing in all of the paradigms, and the once plural form noted †V is the unique address pronoun and does not realise a formal marker). These systems are mapped to their respective territories of usage and an analysis is offered of the diachronic evolution and the cross-influences of these three systems over the last century. Most of the speakers in the central and southern area are restricted to a unique address pronoun, like Modern English you. This system is gaining ground towards the coasts, where a distinctive T address among male close friends or relatives gives rise to a T–V gendered system like in Welsh (Watkins). In the remaining North and South-East areas, a hierarchical T–V system organised centrally around age and social status is resisting the extension of the central area much more. Evidence is presented for independent subsystems inside both T–V systems: addresses to animals, to clergymen and to God. Occasional inversion of an expected marker serves emotionally charged interactions (aggressive T, hypocoristic V)."


 Résumé en Polonais
 "Systemy zwrotów grzecznościowych – zróżnicowanie dialektalne w języku bretońskim Artykuł przedstawia w sposób syntetyczny różne systemy zwracania się w dialektach bretońskich oraz ich ewolucję w minionym wieku. W analizie uwzględniono dostępne dane oraz materiał pochodzący z badań przeprowadzonych w terenie. Opisano trzy różne systemy zwrotów: hierarchiczny (liczba mnoga jest używana w stosunku do osób znajdujących się wyżej w hierarchii), rodzajowy (liczba mnoga używana jest w odniesieniu do kobiet i dziewcząt) oraz nie-dualny (brak wykładnika liczby pojedynczej we wszystkich paradygmatach, dostępny jest jedynie zaimek w liczbie mnogiej). Poszczególne systemy umiejscowiono geograficznie, przedstawiono ich ewolucję oraz wzajemne oddziaływanie na przestrzeni ubiegłego wieku."


erratum

Merci à Loig Jade de m'avoir signalé le texte de Falc'hun (1981:chap XXVIII) qui fournit une analyse des cartes de l'ALBB pour "la disparition du tutoiement autour de Carhaix". Malheureusement, à réception du commentaire, l'article est déjà sous presse, trop tard pour que la version papier inclue la référence.

  • Falc'hun, F. 1981. Perspectives nouvelles sur l'histoire de la langue bretonne, Riwanon Jaffrès et Alain Le Guyader (dir.), série La Nation en Question, Paris, Union Générale d'Éditions, 483-499.

L'étude des cartes de Falc'hun est plus exhaustive que la mienne - je n'avais considéré que quelques cartes. Ses conclusions d'analyse des cartes sont cependant similaires aux miennes. Nous situons tous deux l'épicentre autour de Carhaix. Falc'hun (1981:485) développe l'hypothèse d'une coïncidence géographique entre les aires qui n'ont pas le tutoiement et celles qui ont pour le nom de repas merenn l'interprétation 'repas de midi'. Ces zones seraient en régression sous l'influence du parler de Morlaix, qui s'étend vers le Sud. Falc'hun propose aussi une hypothèse diachronique pour la création du système en c'hwi, mais son hypothèse, possible, est aussi alambiquée et nécessiterait des confirmations externes.