M-L.B (10/2018) : Différence entre versions

De Arbres
Aller à : Navigation, rechercher
(Protocole)
Ligne 122 : Ligne 122 :
  
 
   ◦ now we relativize the subject, the object, the adjunct:
 
   ◦ now we relativize the subject, the object, the adjunct:
 +
  ◦ The man knows the children who saw the woman yesterday.
  
 
L’homme connaît les enfants qui ont vu la femme hier.
 
L’homme connaît les enfants qui ont vu la femme hier.
Ligne 130 : Ligne 131 :
  
 
Ar gwaz a neus klasket ar vugale o deus gwelet ar vaouez deac’h.
 
Ar gwaz a neus klasket ar vugale o deus gwelet ar vaouez deac’h.
 
 
  ◦ The man knows the children who saw the woman yesterday.
 
 
--
 
  
  

Version du 15 octobre 2018 à 21:47

Il s'agit d'une élicitation qui a pour but la comparaison du breton avec les langues qui présentent des phénomènes d'anti-accord comme le berbère. L'élicitation est opérée par Mélanie Jouitteau (IKER, CNRS) à la demande de Doreen Georgi (U. Postdam). Mélanie Jouitteau a traduit de l'anglais au français les phrases du protocole initial envoyé par Doreen Georgi. Au besoin, ces phrases ont été modifiées minimalement pour que la structure soit testable en breton (par exemple pour le verbe à contrôle).


La locutrice est M-L. B., native de Plougerneau. A part les extractions longue distance qui ont posé problème et auxquelles il a fallu s'y reprendre à plusieurs fois en affermissant le contexte, le reste du protocole a été assez aisé pour la locutrice. Les relativisations traduites initialement en dont en français ont dû être traduites en franco-breton en que pour être comprises.

Selon le travail opéré auparavant avec cette locutrice, et en ce qui concerne l'accord verbal, elle ne dévie des formes standard que dans l'optionalité de l'accord avec un sujet postverbal. Ce phénomène est documenté par ailleurs à Plougerneau. De façon attendue, le verbe kaout 'avoir' est le seul de la langue à porter toujours les traits du sujet (Jouitteau & Rezac 2006, 2008, 2009).


Le signe << signale une préférence de la locutrice pour une forme donnée. Les signes * et ? notent respectivemnet l'agrammaticalité et le manque d'assurance sur la grammaticalité d'une phrase.


Protocole

Basic sentence 1 (transitive verb)

 The children saw the woman yesterday. (SVO order)
 Questions based on this sentence:
 ◦ Can the order of subject and verb be exchanged (postverbal subject?) – Lit.: Saw the woman the children yesterday? (e.g. in a certain pragmatic context)

Les enfants ont vu la femme hier.

Ar vugale neus gwelet ar vaouez dec’h.

Gwelet e neus ar vugale ar vaouez deac’h.


 ◦ Please negate the basic sentence: The children did not see the woman.


Les enfants n’ont pas vu la femme hier.

Ar vugale o deus ket gwelet ar vaouez deac’h.


 ◦ Please form a yes-no-question out of the basic sentence: Did the children see the woman?

Est-ce que les enfants ont vu la femme hier?

Daouchte ar vugale o deus gwelet ar vaouez deac’h ?


 ◦ Please ask for the subject of the basic sentence: Which children saw the woman yesterday?

Quels enfants ont vu la femme hier?

Pese bugale o deus gwelet ar vaouez deac’h ?


 ◦ Now negate the subject question: Which children did not see the woman yesterday?

-- <reconstructed after elicitation with confidence> Pese bugale o deus ket gwelet ar vaouez deac’h ?


 ◦ Please ask for the direct object of the basic sentence: Which woman did the children see yesterday?


Quelle femme est-ce que les enfants ont vu hier?

Pese maouez ar vugale o deus gwelet deac’h.


   ◦ Please negate the object question: Which woman did the children not see yesterday?


Quelle femme est-ce que les enfants n’ont pas vu hier?

Pese maouez ar vugale o deus ket gwelet deac’h ?


 ◦ Please ask for the adjunct: When did the children see the woman yesterday?


Quand est-ce que les enfants ont vu la femme hier?

Peur ar vugale o deus gwelet ar vaouez deac’h ?

Da be boenn ar vugale o deus gwelet ar vaouez deac’h ?


 ◦ Now we replace the adjunct “yesterday” with “clearly”: The children saw the woman clearly.


Les enfants ont vu la femme clairement.

Ar vugale o deus gwelet ar vaouez sklaer.


 ◦ Please ask for “clearly”: How did the children see the woman?

Comment est-ce que les enfants ont vu la femme?

Penaos ar vugale o deus gwelet ar vaouez ?


 ◦ Imagine someone wrongly claimed that the men saw the children yesterday. You correct him: The children saw the woman yesterday. (and not the men)
- Les hommes ont vu la femme hier.
- Non, les enfants ont vu la femme hier.
- Ar gwazed o deus gwelet ar vaouez deac’h.
- Ket, ar gale o deus gwelet anezhi.


 ◦ Imagine someone wrongly claimed that the children saw the man. You correct him: The

children saw the woman yesterday. (and not the man)

- Les enfants ont vu l’homme hier.
- Non, les enfants ont vu la femme hier.
- Ar vugale o deus gwelet ar gwaz deac’h .
- Ket, ar vugale o deus gwelet ar vaouez.
 ◦ Imagine someone wrongly claimed that the children saw the woman this morning. You correct him: The children saw the woman yesterday. (and not this morning)
- Les enfants ont vu la femme ce matin.
-Non, les enfants ont vu la femme hier.
- Ar vugale o deus gwelet ar vaouez gintaou
- Ket, ar vugale o deus gwelet ar vaouez deac’h.


 ◦ now we relativize the subject, the object, the adjunct:
 ◦ The man knows the children who saw the woman yesterday.

L’homme connaît les enfants qui ont vu la femme hier.

Ar gwaz e nevez(e) ar vugale o deus gwelet ar vaouez deac’h.

Ar gwaz neus telefonet d'ar vugale o deus gwelet ar vaouez deac’h.

Ar gwaz a neus klasket ar vugale o deus gwelet ar vaouez deac’h.


 ◦ Negative version: The man knows the children who did not see the woman yesterday.

L’homme connaît les enfants qui n’ont pas vu la femme hier.

Ar gwaz e nevez ar vugale n’int ket deuet da welet ar vaouez deac’h.

Ar gwaz e nevez ar vugale o deus ket gwelet ar vaouez deac’h.

Ar gwaz e nevez ar vugale n’o deus ket gwelet ar vaouez deac’h.

Ar gwaz e nevez ar vugale hag o deus ket gwelet ar vaouez deac’h.

Ar gwaz e nevez ar vugale ha n’o deus ket gwelet ar vaouez deac’h.


 ◦ The man knows the woman who the children saw yesterday.

L’homme connaît la femme que les enfants ont vu hier.

Ar gwaz e nevez ar vaouez hag ar vugale o deus gwelet ani.


 ◦ now we relativize the subject, the object, the adjunct:  (object relativisation missing)

L’homme sait quand les enfants ont vu la femme.

Ar gwaz a hoar peur ar vugale o deus gwelet ar vaouez.


 ◦ Now we coordinate two sentences and question the (same) subject: Which children saw the woman and greeted the girl?

Quels enfants ont vu la femme et salué la petite fille?

Pese bugale o deus gwelet ar vaouez ha saludet ar plac’hig bian?


 ◦ Please replace the object in the basic sentence by a reflexive pronoun: The children saw themselves.

Les enfants se sont vus hier.

Ar vugale o deus en me welet deac’h.


Basic sentence 2 (unergative verb)

 The children played.

Les enfants ont joué.

Ar vugale o deus c’hoariet.


 ◦ Please negate this sentence: The children did not play.

Les enfants n’ont pas joué.

Ar vugale o deus ket c’hoariet.


 ◦ Please question the subject: Which children played?

Quels enfants ont joué?

Pese bugale o deus c’hoariet ?


 And also in the negative version: Which children did not play?


Quels enfants n’ont pas joué?

Pese bugale o deus ket c’hoariet ?


 ◦ Imagine someone wrongly claimed that the men played. You correct him: The children played. (and not the men)
- Les hommes ont joué.
- Non, les enfants ont joué.
-Ar gwazed o deus c’hoariet.
- Ket, ar vugale o deus c’hoariet.


 ◦ relativization: The man knows the children who played.

L’homme connaît les enfants qui ont joué.

Ar gwaz e nevez ar vugale o deus c’hoariet.


 The man knows the children who did not play.


L’homme connaît les enfants qui n’ont pas joué.

Ar gwaz e nevez ar vugale o deus ket c’horiet.


   The man does not know the children who played.

L’homme ne connaît pas les enfants qui ont joué.

Ar gwaz e nevez ket ar vuagle o deus c’hoariet.


Basic sentence 3 (unaccusative verb)

 The children collapsed

Les enfants sont tombés.

Ar vugale zo kouezhet.


 ◦ Please negate this sentence: The children did not collapse.

Ar vugale n’int ket kouezhet.

Ar re n’int ket kouezhet eo ar vugale.

N’eo ket kouezhet ar vugale.

*/? N’int ket kouezhet ar vugale.


 ◦ Please question the subject: Which children collapsed? 


Les enfants ne sont pas tombés.

Quels enfants sont tombés?

Pese bugale zo kouezhet ?


 And also in the negative version: Which children did not collapse?

Quels enfants ne sont pas tombés.

Pese bugale n’int ket kouezhet ?


 ◦ Imagine someone wrongly claimed that the men collapsed. You correct him: The children collapse. (and not the men)
- Les hommes sont tombés.
-Non, les enfants sont tombés.
-Ar gwazed zo kouezhet.
-Ket, ar vugale zo kouezhet. (=Nann, ar vugale a zo kouezhet)


 ◦ relativization: The man knows the children who collapsed.

L’homme connaît les enfants qui sont tombés.

Ar gwaz e nevez ar vugale a zo kouezhet.


 ◦ The man knows the children who did not collapse.

L’homme connaît les enfants qui ne sont pas tombés.

* Ar gwaz e nevez ar vugale n’int ket kouezhet.

* Ar gwaz e nevez ar vugale ha n’int ket kouezhet.

Ar vugale n’int ket kouezhet, ar gwaz e nevez aneho.


 ◦ The man does not know the children who collapsed.


L’homme ne connaît pas les enfants qui sont tombés.

Ar gwaz e nevez ket ar vugale a zo kouezhet.


Basic sentence 4 (ditransitive verb)

 The children gave the book to the woman

Les enfants ont donné le livre à la femme.

Ar vugale o deus roet an hurdioù d’ar vaouez


 ◦ Please negate this sentence: The children did not give the book to the woman.


Les enfants n’ont pas donné le livre à la femme.

Ar vugale o deus ket roet an hurdioù d’ar vaouez


 ◦ Please question the subject: Which children gave the book to the woman?


Quels enfants ont donné le livre à la femme?

Pese bugale o deus roet an hurdioù d’ar vaouez ?


 ◦ Please negate the subject question: Which children did not give the book to the woman?

Quels enfants n’ont pas donné le livre à la femme?

Pese bugale o deus ket roet an hourdioù d’ar vaouez ?


 ◦ Subject relativization: The man knows the children who gave the book to the woman.

L’homme connaît les enfants qui ont donné le livre à la femme.

Ar gwaz e nevez ar vugale o deus roet an hurdioù d’ar vaouez.


 ◦ Now we negate subclauses of the subject relative clause: The man knows the children who did not give the book to the woman.

L’homme connaît les enfants qui n’ont pas donné le livre à la femme.

Ar gwaz e nevez ar vugale o deus ket roet an hurdioù d’ar vaouez.


 ◦ The man does not know the children who gave the book to the woman.

L’homme ne connaît pas les enfants qui ont donné le livre à la femme.

Ar gwaz e nevez ket ar vugale o deus roet an hurdioù d’ar vaouez.


 ◦ Imagine someone wrongly claims that the men gave the book to the woman. You correct him: The children gave the book to the woman. (and not the men)
- Les hommes ont donné le livre à la femme.
- Non. Les enfants ont donné le livre à la femme.
- Ar gwazed o deus roet an hurdioù d’ar vaouez.
- N’eo ket (gwir). Ar vugale o deus roet an hurdioù d’ar vaouez.
- Nann. Ar vugale o deus roet an hurdioù d’ar vaouez.


Embedded clauses

 ◦ basic sentence: The girl said (that) the children saw the woman.

La fillette a dit que les enfants ont vu la femme.

Ar plac’hig vian a neus lavaret ar vugale o deus gwelet ar vaouez.


 ◦ Negation of the embedded clause: The girl said (that) the children did not see the woman.

La fillette a dit que les enfants n’ont pas vu la femme.

Ar plac’hig vian a neus lavaret ar vugale o deus ket gwelet ar vaouez.


 ◦ Please question the embedded subject: Which children did the girl say (that) saw the woman?

CONTEXTE: La fillette a dit que des enfants ont vu la femme.

Quels enfants est-ce que la fillette a dit qui ont vu la femme?

Pese bugale a lavar ar plac’hig o deus gwelet a vaouez ?

Pese bugale ar plac’hig a lavar o deus gwelet a vaouez ?


This has been checked with:

CONTEXTE: La fillette a dit que les enfants ont cassé les jouets.

Ar plac’hig a lavar ar vugale o deus torret ar c’hoarioù.

Pese bugale ar plac’hig en deus lavaret o deus torret ar c’hoarioù?

Pese bugale en deus lavaret ar plac’hig o deus torret ar c’hoarioù?


 ◦ Please negate the embedded verb in the subject question: Which children did the girl say (that) did not see the woman?


Quels enfants est-ce que la fillette a dit que ils n’ont pas vu la femme?

Pese bugale ar plac’hig neus lavaret o deus ket gwelet ar vaouez ?

Pese bugale neus lavaret ar plac’hig o deus ket gwelet ar vaouez ?


 ◦ Please negate the matrix verb in the subject question: Which children didn't the girl say (that) saw the woman?

Quels enfants est-ce que la fillette n’a pas dit que ils ont vu la femme?

Pese bugale ar plac’hig neus ket lavaret o deus gwelet ar vaouez ?


 ◦ Long subject relativization – basic sentence: The man knows the children who the girl said (that) saw the woman.

L’homme connaît les enfants que la fillette a dit qu’ils ont vu la femme.

Ar gwaz a nevez ar vugale hag ar plac’hig e lavar ar vugale-se o deus gwelet ar vaouez.

Ar gwaz a nevez ar vugale hag ar plac’hig e lavar o deus gwelet ar vaouez.


Checked with:

Soaz a neus lavaret Mai a neus gwelet Jack.

L’homme connaît Mai que Soaz a dit qu’elle avait vu Jack.

Ar gwaz e nevez Mai ??? (the sentence could not be finished)


 ◦ Please negate the embedded verb in the subject relative sentence: The man knows the children who the girl said (that) did not see the woman.

CONTEXTE: La fillette a dit que les enfants n’ont pas vu la femme. L’homme connaît ces enfants.

L’homme connaît les enfants que la fillette a dit qu’ils n’ont pas vu la femme.

Ar gwaz a nevez ar vugale hag ar plac’hig a neus lavaret o deus ket gwelet ar vaouez.


 ◦ Please negate the matrix verb in the subject relative sentence: The man does not know the children who the girl said (that) saw the woman.


L’homme ne connaît pas les enfants que la fillette a dit qu’ils ont vu la femme.

Ar gwaz a nevez ket ar vugale hag ar plac’hig a neus lavaret o deus ket gwelet ar vaouez.

Ar gwaz a nevez ket ar vugale tamallet.


Embedded question

 basic sentence: The girl wonders which children saw the woman.


La fillette se demande quels enfants ont vu la femme.

Ar plac’hig zo oc’h en em houlenn pese bugale o deus gwelet ar vaouez.


 ◦ Please negate the embedded verb: The girl wonders which children did not see the woman.


La fillette se demande quels enfants n’ont pas vu la femme.

Ar plac’hig zo oc’h en em houlenn pese bugale o deus ket gwelet ar vaouez.


Basic sentence 1 again

 The children saw the woman. Please question both the subject and the object (multiple question): Which children saw which woman?

Quels enfants ont vu quelle femme?

Pese bugale o deus gwelet pese maouez ?


 ◦ Please comment on the following: Are there several ways of asking this questions? What

are the possible positions for the two question phrases “which woman” and “which children”? Do they occur in the same position in which subject and object occur in declarative clauses? Or do they occur elsewhere (e.g. both at the beginning or at the end of the sentence)? Does only one of the question words have a “special” position?

* Pese bugale pese maouez o deus gwelet ?

* Gwelet o deus pese bugale pese maouez ?


Other sentence types

 ◦ Raising (to subject): The children seemed to see the woman.
 - note: In a Celtic VSO language, a raising verb would normally get the subject... post-verbal. However, this speaker uses an overwhelming number of SVO orders, without particular emphasis on the subject. The speaker does not have a lexical verb for to seem. She uses a construction.

Les enfants ont paru/semblé voir la femme.

Ar vugale o doa an aer da veha gwelet ar vaouez.


//être déçu

Domaj eo Mélanie n’eo ket deuet.


Les enfants ont cru voir la femme.

Ar vugale o deus kredet gwelet ar vaouez.


Les enfants ont semblé déçus.

Ar vugale o deus ket kaet brav/noant ket re gountant.

Ar vugale o doa ket aer da veha kountan.


Les enfants ont semblé malades.

* Ar vugale a hanvale bezañ klanv.

* Ar vugale a seblante bezañ klanv.

Ar vugale o doa aer klañv.

Ar vugale noa an aer da vezañ klanv.


 ◦ Please question the subject: Which children seemed to see the woman?

Quels enfants ont semblé voir la femme?

Pese bugale o doa an aer da veha gwelet ar vaouez ?


 ◦ Please negate the embedded sentence: The children seemed not to see the woman.

Les enfants ont semblé ne pas voir la femme.

Ar vugale o deus ket diskouezhet o deus gwelet ar vaouez.

Ar vugale o deus graet an aer da nompas gwelet ar vaouez.


 ◦ Control: The children tried to see the woman. (because she is beautiful)

Les enfants ont essayé de voir la femme.

Ar vugale o deus klasket gwelet ar vaouez.


 ◦ Please question the subject: Which children tried to see the woman?


Quels enfants ont essayé de voir la femme?

Pese bugale o deus klasket gwelet ar vaouez ?


 ◦ Please negate the embedded sentence: The children tried not to see the woman. (because she is angry with them)

Les enfants ont essayé de ne pas voir la femme.

Ar vugale o deus klasket nompas gwelet ar vaouez.


 ◦ ECM / raising to object: The children want the woman to leave.

Les enfants veulent que la femme parte.

Ar vugale o deus c’hoant ez afe ar vaouez kuit.

Ar vugale e garche ez afe ar vaouez kuit.

* Ar vugale …… ar vaouez da vont kuit.


Another control verb is proposed, gwelout 'to see':


Les enfants ont vu la femme partir.

Ar vugale deus gwelet ar vaouez o vont kuit.


 ◦ Please question the matrix clause subject “The children”: Which children want the woman to leave?


Quels enfants ont vu la femme partir?

Pese bugale o deus gwelet ar vaouez o vont kuit ?


 ◦ Please question the subject of the embedded verb: Which woman do the children want to leave?


Quelle femme est-ce que les enfants ont vu partir?

Pese maouez ar vugale o deus gwelet o vont kuit.


 ◦ Passive based on the basic sentence 1: The woman was seen by the children.


La femme a été vue par les enfants.

Ar vaouez a zo bet gwelet gant ar vugale.


 ◦ Please negate this sentence: The woman was no seen by the children.


La femme n’a pas été vue par les enfants.

Ar vaouez n’eo ket bet gwelet gant ar vugale.


 ◦ Please question the subject of the positive and the negative passive sentences: Which woman was seen by the children? Which woman was not seen by the children?


Quelle femme a été vue par les enfants?

Pese maouez a zo bet gwelet gant ar vugale.


Quelle femme n’a pas été vue par les enfants?

Pese maouez n’eo ket bet gwelet gant ar vugale ?


Existentials

 How are they expressed? E.g. a sentence like: There were children in the garden.

Il y avait des enfants dans le jardin.

Bugale e noa barzh ar jardin.


 ◦ Please negate this sentence: There were no children in the garden.


Il n’y avait pas d’enfants dans le jardin.

E noa ket a vugale barzh ar jardin.


 ◦ Please question the subject: Which children were there in the garden? 


Quels enfants y avait-il dans le jardin?

Pese bugale e noa barzh ar jardin.


Other types of subjects

 ◦ Quantified subject: No(ne of the) children saw the woman.

Aucun des enfants n’a vu la femme.

Bugel ‘bet neus gwelet ar vaouez.

Hini ‘bet deus ar vugale neus gwelet ar vaouez.

* Hini deus ar vugale neus gwelet ar vaouez.


 ◦ All the children saw the woman.

Tous les enfants ont vu la femme.

Toud ar vugale neus gwelet ar vaouez.

Ar vugale, toud neus gwelet ar vaouez.

* Ar vugale toud neus gwelet ar vaouez.


 ◦ Experiencer subject: The children are angry. / The children are cold.

Les enfants sont en colère.

Ar vugale a zo droug en enno.


Les enfants ont froid.

Ar vugale o deus dien.

* Ar vugale neus dien.


 ▪ Please negate these sentences: The children are not angry. / The children are not cold.

Les enfants ne sont pas en colère.

* Ar vugale neus ket droug en enno.

Ar vugale n’int ket enervet.

* Ar vugale n’eo ket enervet.


Les enfants n’ont pas froid.

Ar vugale o deus ket dien.


 ▪ Please question the subject: Which children are angry? / Which children are cold?

Quels enfants sont en colère?

Pese bugale a zo droug en enno ?


Quels enfants ont froid ?

Pese bugale o deus dien ?


 ◦ Pronominal subject: They saw the woman.

Ils ont vu la femme.

Gwelet o deus ar vaouez.


 ▪ Negative version: They did not see the woman.

Ils n’ont pas vu la femme.

O deus ket gwelet ar vaouez.


 ▪ Question: Who saw the woman?

Qui a vu la femme?

Piou neus gwelet ar vaouez ?


 ◦ Non-human subjects:

Le cheval a vu la femme.

Al loan neus ket gwelet ar vaouez. (PL=kezeg)


 ▪ The horse saw the woman. / The horse did not see the woman.

Le cheval n’a pas vu la femme.

Al loan neus ket gwelet ar vaouez.


 ▪ The stone hit the woman. / The stone did not hit the woman.

La pierre a heurté la femme.

Ar mean a neus stoket ar vaouez.


 ◦ Definiteness of the subject: The man saw the woman. / A man (= some unknown man) saw the woman.

La pierre n’a pas heurté la femme.

Ar mean en neus ket chtoket ar vaouez.


 ◦ Number of the subject: The child saw the woman.

L’homme a vu la femme.

Ar gwaz neus gwelet ar vaouez.


 ◦ Tense /aspect of the clause:

Un homme a vu la femme. (un homme qu’on ne connaît pas)

Eur gwaz e neus gwelet ar vaouez.


L’enfant a vu la femme.

Ar c’huadur e neus gwelet ar vaouez.

(ar c'huadur 'l'enfant', ar vugale 'les enfants', ar bugel 'le bébé')


 ▪ The children will see the woman tomorrow. (future)

Les enfants verront la femme demain.

Ar vugale a welo ar vaouez warc’hoazh.


 ▪ The children are seeing the woman in the school (habitual)

Les enfants voient d’habitude la femme à l’école.

Ar vugale a zo kustum da welet ar vaouez e skol.


 ▪ Is the presence/absence of agreement conditioned by tense/aspect? Is “anti-accord” blocked in some tenses/aspects?
 Note: It is the verb kaout 'to have' qui est associé à l'accord riche. Les temps composés qui l'utilisent comme auxiliaire aussi. Le verbe bezañ 'to be', montre l'effet de complémentarité comme tous les autres verbes de la langue.


Les enfants ont des jouets.

Ar vugale o deus c’hoarioù.


(Ar vugale a rea c’hoarioù gant ar rabez.)

(Les enfants faisaient des jouets avec les betteraves)


Les enfants sont des petits diables.

Ar vugale zo diaouloù bian.


Les enfants n’ont pas de jouets.

Ar vugale o deus ket c’horarioù <<

? O deus ket c’hoarioù ar vugale.

O deus ket ar vugale c’hoarioù .


Les enfants ne sont pas de petits diables.

Ar vugale n’int ket diaouloù bian.

N’int ket diaouloù bian ar vugale.

* N’eo ket diaouloù bian ar vugale.

* Ar vugale n’eo ket diaouloù bian.

Remerciements

Merci à M-L.B. de Plougerneau pour le temps consacré, toujours avec le même enthousiasme.